บัตรประชาชนหายหรือชำรุด ต้องทำอย่างไร ใช้อะไรบ้าง

บัตรประชาชนหายให้ไปแจ้งต่อเจ้าหน้าที่ที่สำนักทะเบียนซึ่งให้บริการทำบัตร และยื่นขอมีบัตรใหม่ภายใน 60 วัน โดยไม่ต้องไปแจ้งความที่สถานีตำรวจก่อน เตรียมเอกสารราชการที่มีรูปถ่ายถ้ามี เช่น ใบขับขี่หรือหนังสือเดินทาง; ถ้าบัตรชำรุดในสาระสำคัญให้นำบัตรเดิมไปด้วย ค่าธรรมเนียมกรณีหายและชำรุดตามคู่มือราชการคือ 100 บาท

เริ่มจากแยกว่าบัตรหายหรือยังอยู่แต่ชำรุด

หากกระเป๋าหายทั้งใบ ไม่ต้องรอหาเอกสารให้ครบทุกอย่างแล้วจึงติดต่อสำนักทะเบียน จดวันที่พบว่าบัตรหายและโทรสอบถามจุดทำบัตรใกล้คุณได้เลย ส่วนบัตรที่ยังอยู่แต่ข้อมูลเลือนหรือเสียหาย ให้เก็บบัตรไว้เพื่อนำไปให้เจ้าหน้าที่ตรวจ

คู่มือสำนักบริหารการทะเบียน ระบุให้ยื่นภายใน 60 วัน นับจากวันที่บัตรหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ อย่ารอจนมีธุระที่ต้องใช้บัตรจึงเริ่มดำเนินการ

ทำบัตรประชาชนใหม่ได้ที่ไหน

ติดต่อสำนักทะเบียนที่ให้บริการทำบัตรประชาชน เช่น ที่ว่าการอำเภอ สำนักงานเขต หรือเทศบาลที่มีจุดบริการทำบัตร ตรวจเวลาเปิดรับคิวและการนัดหมายของจุดนั้นก่อนเดินทาง โดยเฉพาะจุดบริการนอกสำนักงาน

ในกรุงเทพฯ คู่มือกรณีบัตรสูญหาย ระบุว่ายื่นที่ฝ่ายทะเบียน สำนักงานเขตแห่งใดก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเลือกเขตตามที่อยู่ในทะเบียนบ้าน

1. โทรหาจุดบริการและแจ้งให้ชัดว่าบัตรหายหรือชำรุด ถ้าไม่มีหลักฐานอื่นติดตัวให้บอกตั้งแต่ตอนนี้
2. ไปด้วยตนเองพร้อมเอกสารที่มี และนำบัตรเดิมไปด้วยหากยังอยู่
3. แจ้งเหตุและยื่นคำขอต่อเจ้าหน้าที่ ให้ตรวจหลักฐานและยืนยันตัวบุคคลตามกระบวนการของสำนักทะเบียน
4. ตรวจชื่อ เลขประจำตัวประชาชน และข้อมูลบนบัตรที่ได้รับก่อนออกจากจุดบริการ เก็บใบเสร็จไว้ด้วย

คู่มือกรุงเทพฯ ระบุเวลาดำเนินการกรณีสูญหายรวม 15 นาที แต่ควรเผื่อเวลารอคิวและการตรวจเพิ่มเติม อย่าใช้ตัวเลขนี้เป็นการรับประกันว่าจะเสร็จภายใน 15 นาทีหลังเดินเข้าประตู

ไม่มีใบขับขี่หรือหนังสือเดินทาง จะทำใหม่ได้ไหม

ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ว่าหลักฐานหายไปพร้อมกัน อย่าสรุปเองว่าต้องทำหนังสือเดินทางใหม่ก่อนจึงจะขอบัตรประชาชนได้

คู่มือกรุงเทพฯ ระบุว่า หากระบบแจ้งเหตุปฏิเสธการทำบัตร เจ้าหน้าที่จะเรียกหลักฐานเอกสารราชการที่มีรูปถ่าย หรือสอบสวนเจ้าบ้านหรือบุคคลผู้น่าเชื่อถือ ขณะที่คู่มือสำนักบริหารการทะเบียนระบุทางเลือกพยานบุคคลสำหรับผู้ไม่มีหลักฐานที่มีรูปถ่าย

ดังนั้น การพาพยานไปจึงไม่ใช่ข้อบังคับเดียวกันสำหรับทุกคนที่ทำบัตรหาย สอบถามสำนักทะเบียนก่อนว่ากรณีของคุณต้องเตรียมใครและต้องใช้หลักฐานอะไร

รูปบัตรเก่าในโทรศัพท์อาจช่วยให้คุณอ่านข้อมูลของตนเองได้สะดวก แต่ไม่ใช่บัตรจริง และไม่ได้รับประกันว่าจะใช้แทนหลักฐานที่เจ้าหน้าที่ขอได้

บัตรยังอยู่ แต่เสียหายจนข้อมูลไม่ชัด

คู่มือบัตรชำรุดของกรุงเทพฯ ใช้กับบัตรที่ชำรุดในสาระสำคัญ ให้นำบัตรเดิมไปตรวจ หากความเสียหายทำให้พิสูจน์ตัวบุคคลหรือรายการในบัตรไม่ได้ ต้องมีการตรวจหลักฐานหรือพยานเพิ่มเติมตามกรณี

หากไม่แน่ใจว่าความเสียหายนั้นต้องเปลี่ยนบัตรหรือไม่ ให้แจ้งปัญหาที่พบและนำบัตรไปให้เจ้าหน้าที่ตรวจ อย่าทิ้งบัตรเดิมหรือส่งรูปบัตรให้คนที่อ้างว่ารับทำบัตรแทนทางแชต

ค่าธรรมเนียมและกำหนดเวลาที่ควรรู้

ค่าธรรมเนียมตามคู่มือสำหรับบัตรหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญคือ 100 บาท ค่าธรรมเนียมทำบัตรกับค่าปรับกรณีเกินกำหนดเป็นคนละรายการ หากเลย 60 วันแล้ว ให้ติดต่อสำนักทะเบียนทันทีเพื่อดำเนินการและตรวจยอดที่ต้องชำระตามกรณี

สำหรับการขอบัตรใหม่เพราะบัตรหาย ไม่ต้องมีใบแจ้งความจากตำรวจเป็นเงื่อนไขก่อนยื่นคำขอ การแจ้งเหตุบัตรหายทำต่อเจ้าหน้าที่สำนักทะเบียนได้ ส่วนเหตุลักทรัพย์หรือมีผู้นำข้อมูลไปใช้เป็นเรื่องที่ควรแจ้งรายละเอียดแยกต่างหาก อย่าเข้าใจว่าการทำบัตรใหม่จัดการเหตุอื่นให้เสร็จโดยอัตโนมัติ

หลังได้รับบัตรใหม่ เก็บสำเนาให้ตรงกับงาน

หากต้องการเก็บสำเนาไว้ค้นข้อมูลภายหลัง ใช้วิธีสแกนเอกสารบน iPhone และแยกชื่อไฟล์ของบัตรใหม่จากสำเนาเดิม เมื่อต้องส่งไฟล์ ให้ตรวจว่าผู้รับต้องการสำเนาจริงหรือไม่ และใช้เครื่องมือใส่ลายน้ำระบุวัตถุประสงค์ เมื่อข้อกำหนดของผู้รับยอมรับ

ส่วนการใช้ตัวตนดิจิทัลหรือขอเอกสารทะเบียนออนไลน์ ดูคู่มือ ThaID และเอกสารดิจิทัล เป็นอีกขั้นตอนหนึ่ง การมีรูปบัตรในมือถือไม่ได้เปิดใช้งาน ThaID และการใช้ ThaID ก็ไม่ใช่การยื่นขอบัตรพลาสติกใหม่

ก่อนออกจากบ้านตรวจว่าคุณทราบจุดรับบริการ วันเวลารับคิว เอกสารที่ต้องนำไป และสิ่งที่ต้องทำเพิ่มหากไม่มีหลักฐานเหลือ หลังได้บัตรแล้ว คุณสามารถดาวน์โหลด Dokus จากการ์ดในหน้านี้เพื่อเก็บสำเนาไว้หลัง Face ID หรือ Touch ID และดูวิธีจัดเก็บเอกสารของ Dokus ได้ที่หน้าแรก

คำถามที่พบบ่อย

บัตรประชาชนหายต้องแจ้งความก่อนหรือไม่

ไม่ต้องแจ้งความที่สถานีตำรวจก่อนยื่นขอบัตรใหม่เพราะบัตรหาย ให้แจ้งต่อเจ้าหน้าที่สำนักทะเบียนที่ให้บริการทำบัตรได้โดยตรง หากมีเหตุลักทรัพย์หรือการนำข้อมูลไปใช้ ให้จัดการเหตุนั้นแยกจากคำขอทำบัตร

ต้องกลับไปทำบัตรตามทะเบียนบ้านไหม

เลือกสำนักทะเบียนที่ให้บริการทำบัตรและตรวจสอบเงื่อนไขก่อนเดินทางได้ สำหรับกรุงเทพมหานคร คู่มือระบุว่ายื่นที่ฝ่ายทะเบียนสำนักงานเขตแห่งใดก็ได้

ไม่มีเอกสารที่มีรูปถ่ายเลยต้องทำอย่างไร

แจ้งสำนักทะเบียนว่าหลักฐานหายทั้งหมด เจ้าหน้าที่จะพิจารณาการตรวจสอบฐานข้อมูลและการยืนยันตัวบุคคล หากยังยืนยันไม่ได้อาจต้องสอบสวนเจ้าบ้านหรือบุคคลผู้น่าเชื่อถือ จึงควรสอบถามก่อนพาพยานไป

บัตรหายและบัตรชำรุดเสียค่าธรรมเนียมเท่ากันไหม

คู่มือราชการระบุค่าธรรมเนียม 100 บาททั้งกรณีหายหรือถูกทำลายและกรณีชำรุดในสาระสำคัญ หากยื่นเกินกำหนด อาจมีค่าปรับเพิ่มต่างหาก ให้ตรวจยอดกับเจ้าหน้าที่

ใช้สำเนาบัตรที่เก็บใน Dokus แทนบัตรจริงได้ไหม

สำเนาใช้ค้นข้อมูลหรือส่งเมื่อผู้รับยอมรับสำเนาเท่านั้น ไม่ใช่บัตรประชาชนที่ราชการออกให้ ไม่ใช่ ThaID และไม่แทนกระบวนการพิสูจน์ตัวบุคคลหรือการขอมีบัตรใหม่